|
Amaç:
Lastik ve araçtan beklenen her
türlü performansın maksimum düzeyde alınabilmesi için; araçta,
orijinal ekipman olarak takılan lastiklerin, ölçü, yük indeksi ve
hız sembolüne sadık kalınması konusunu hatırlatmak.
Tüm lastik
üreticilerinin yazılı ve sözlü tavsiyelerine rağmen, piyasada;
ekonomik nedenlerle de olsa araçtaki orijinal lastikten daha düşük
yük indeksli ve hız sembollü lastik kullanma eğilimi vardır. Böyle
bir uygulama, araç el kitapçıklarında da belirtildiği gibi teknik
olarak da uygun değildir.
Piyasa, lastik yanağındaki yük
indeksi ve hız sembollerinin önemini tam olarak kavramış değildir.
Teknik kataloglarda belirtilenin aksine; birçok araç kullanıcısı;
yaptıklarının yanlış olduğunu bilerek veya bilmeyerek, genelde
ekonomik nedenlerle aracın orijinal lastiğindeki servis
tanımlamalarından daha düşük lastikleri takmaktadır.
Bu hata sadece oto kullananlarda
değil Van, Panel Van, Pick-Up vb. araçları kullanan sürücülerde de
hızla artmaktadır.
Orijinal lastik; araç ve lastik
üreticisi firmaların ortaklaşa çalışarak, tüm koşullarda, araçtan
en iyi performansı aldıkları lastiktir.
Yine orijinal lastik; yolda
mükemmel tutunma sağlayarak, aracın tasarım hızına ve yükün
hareket halinde araç üzerindeki dağılımına en iyi uyum sağlayan
lastiktir.
Araçta yol ile teması sağlayan tek
eleman lastiktir. Lastik ölçüsü, servis tanımlamaları (yük indeksi
ve hız sembolü) ve şişirme basıncı, karşılıklı etkileşim içinde
olan bir bütünü temsil eder. Bütünü oluşturan bu faktörlerden
herhangi birisi değiştirildiğinde, lastiğin araç altında vereceği
performans olumsuz yönde etkilenir.
Daha düşük servis tanımlamalarına
sahip lastiğin kullanımı, aşağıdaki olumsuzlukları doğurur:
·
Araca daha düşük hız
sembolüne sahip bir lastik takıldıysa, termo-mekanik baskı
arttığından lastik daha fazla ısınır ve lastiğin yapısındaki
karışımların bozulmasına neden olur.
·
Kauçuk
karışımlarındaki bozulma süreci uzundur. Sürücü bu bozulmaların
olumsuz etkilerini anında hissedemez.
·
Karışımın tutunma
özelliği zayıflar ve sonucu fren mesafesi artar, virajlarda veya
ani direksiyon hareketlerinde lastiğin tepkileri azalır.
·
Hız grubu hedef
kitlesinin konfor beklentisi farklıdır.
·
Aracı, sahibinden
başkası kullanabilir. Bu nedenle 2. adımdaki kullanıcılar hangi
lastik takılı olduğunu bilemeyeceğinden ihtiyaç anında sonucu
istenmeyen kazalara maruz kalabilirler.
·
Ayrıca aracın 2.
el’e satışı sırasında da alan kişi lastiklere dikkat etmez ise
yine aynı şekilde sonucu kötü kazalara maruz kalabilirler.
·
Lastikler araç
altında sürekli olarak değişken yüke maruz kalır. Virajlarda,
eğimli yollarda ve frenleme esnasında lastik başına gelen yük,
statik durumunda gelen yükten çok daha fazladır.
·
Dinamik yük
altındaki lastik; yol yüzeyinin de etkisiyle, deforme olur
(karkasın şekil değiştirmesi, ezilmesi) ve ısınır. Lastikte oluşan
bu gerilmeler bazen emniyet sınırlarını zorlar.
·
En tehlikelisi ise;
lastiğin performansına ihtiyaç duyduğu bir tehlike anında, can ve
mal emniyetini riske sokabilecek kazalardır.
Eğer araca, orijinal fabrika
çıkışı 175/65 R 14 82H takılmışsa yenileme sırasında 175/65
R 14 82T lastik takılmamalıdır. Çünkü, yeni takılan lastik
orijinale göre 20 km/saat daha düşük hız sınırına göre dizayn
edildiği için mukavemeti daha düşüktür.
(Bazı kış lastiklerinde,
Reinforced veya dört mevsim (M+S) lastiklerde hız sembolleri
orijinal lastikten daha düşük olabilir. Bu durumda, lastik
üzerinde belirtilen maksimum hız sembollerine uyulmalıdır.)Yedek
lastik özel tip olabilir (Temporary Only), bu durumda da lastik
üzerindeki hız sembolü geçerlidir.
Araç lastiklerinde emniyet
limitleri çok yüksektir. Ancak daha düşük yük indeksli lastik
takılması durumunda, lastiğin çalışması sırasında emniyeti
tehlikeye düşüren sakıncalar doğabilir. Araca takılan orijinal
lastik bütün bu gerilmeleri rahatlıkla karşılar.
Daha düşük yük indeksli lastikte
ise problem çıkabilir.
Eğer araca, orijinal fabrika
çıkışı 215/65 R15 100T TL lastik takılmışsa, yenileme
sırasında 215/65 R 15 95H lastik takılmamalıdır.
Bu yapılırsa, fabrika çıkışı 800
kg yük taşımaya göre dizayn edilmiş lastik takılan bir araca, 690
kg yük taşıma kapasiteli lastik takılmış ve böylece lastiğe % 16
oranında aşırı yükleme yapılmış olur. Yukarıda belirtilen
nedenlerden dolayı, lastik değişimlerinde, bir tavsiyede
bulunmadan önce lastik yanak yazılarına muhakkak dikkat
edilmelidir.
Sonuç olarak:
Lastik yenilerken,
orijinal lastiğin servis tanımlamalarına sadık kalınmalıdır. Eğer
lastiğin orijinalliği konusunda bir şüphe varsa; araç el
kitapçığına bakılmalı, araç üreticisi firmaya ya da lastik
üreticisi firmaya danışılmalıdır.
Tüm bunlara dikkat
edilmezse;
Aracı, sahibinden
başkasının kullanması durumunda (çocuklar, akraba, arkadaş, 3.
şahıslar,özellikle araba kiralama şirketlerinde......)
Aracın
2. ele satılması neticesinde, alıcının durumun farkında olmaması
neticesinde
Aracın performansına
ihtiyaç duyulduğu anlık zaman diliminde mal ve can emniyetini
riske sokabilecek kazalara zemin hazırlanmış olur.
Not:
Piyasada kabul gören
P400 AQM desenimiz anlatılan konuda en fazla zarar gören ve
görecek olan lastiğimizdir. Ticari taksilerden tutunda “yük
taşıma” amaçlı Cargo tipi Van araçlara değin geniş bir yelpazede
satılmaya çalışılıyor.
Böyle yapılmakla hem
sürüş güvenliği azalmakta hem de müşteri memnuniyetsizliği
artmakta ve sonuçta Pirelli imajı zedelenmektedir. İyi olan bir
ürün layık olmadığı suçlama ve yargılara maruz kalmaktadır.
Amaç; asla, stoktaki
lastiği kural tanımaksızın satıp, bindiği dalı keserek, günü
kurtarmak değildir.
Hedefimiz; araç, kullanım şekli ve yol
güzergahına en uygun lastiği vermek olmalıdır! |
